Archive by Author

TKAG en Afriforum begin mobiliseer teen hidrobreking..

14 Jun

Die burgerregte-organisasie Afriforum en die omgewingsorganisasie Treasure the Karoo Action Group( TKAG) is bereid om tot in die konstitusionele hof te veg om te voorkom dat hidrobreking in die Karoo plaasvind. Só het Jonathan Deal, voorsitter van TKAG en wenner van die Goldman-omgewingsprys, op 13 Junie tydens ’n lesing in Pretoria gesê.
Volgens Deal het TKAG genoeg bewyse dat die ontginning van skaliegas deur hidrobreking nie volhoubaar is nie en dat dit die omgewing onherstelbaar sal beskadig.Deal het gesê sodra die regering die eerste prospekteerlisensies uitreik – vermoedelik voor die einde van die jaar – sal regsaksie begin word. “Ons is wakker. Ons wag daarvoor,” het hy gesê.Alle interne remedies sal eers uitgeput word, waarna die howe genader sal word, het Deal gesê.
Julius Kleynhans, hoof van omgewingsake by Afriforum, het gister gesê dié burgerregte-organisasie het onlangs begin met bewusmakingsveldtogte en gaan binnekort begin om gemeenskappe teen die planne van Shell en ander olie- en gasmaatskappye te mobiliseer.“Ons gaan ook ’n massiewe veldtog begin teen die regering wat groot maatskappye toelaat om die omgewing te vernietig deur hidrobreking,” het Kleynhans gesê.
TKAG en Afriforum gaan video’s op YouTube publiseer as deel van hul bewusmakingsveldtog.
Volgens Kleynhans gaan Afriforum binnekort ’n uitnodiging rig aan Shell se Suid-Afrikaanse hoof, Bonang Mohale, vir ’n openbare debat oor hidrobreking. Mohale het by navraag gesê Shell is al sedert 2009 in “’n openbare debat” met TKAG betrokke.“Ons wag dat die eerste prospekteerlisensies uitgereik word. Ons sit in spanning en wag, Wat óns weet, lees ons in die koerant,” het Mohale gesê. Hy het daarna verwys dat Susan Shabangu, minister van minerale bronne, reeds op 7 September verlede jaar die moratorium op die uitreik van lisensies opgehef het, maar dat Shell nie in hierdie stadium weet waar hy staan nie.Volgens Mohale sal die maatskappy ’n aankondiging maak sodra hy sy eerste lisensie gekry het. “Ons sal dit as ’n mylpaal beskou en die boodskap aan die groot klok hang,” het hy gesê.Oor vrese dat Shell nie weet waar hy massiewe hoeveelhede water vir hidrobreking in die droë Karoo in die hande gaan kry nie, het Mohale gesê dié maatskappy “het verskeie opsies”.“Ons kan seewater ontsout of ons kan die brak water 4 km onder die Karookom gebruik.”Kleynhans het gesê sodra Shell die “ja-woord” van die regering kry, sal regsaksies begin. Volgens Kleynhans het Afriforum die regskundigheid om dié stryd vir die beskerming van die sensitiewe, droë Karoo saam met TKAG te voer.
Deal het gesê Mohale is al verskeie keer uitgenooi om in ‘n openbare debat met TKAG te tree, maar elke keer word dit afgestel “Kom ons kyk of Shell Afriforum se uitnodiging aanvaar,” het Deal gesê.
Shell meen hy gaan meer as 300 000 werkgeleenthede in die Karoo skep en R80miljard tot die Suid-Afrikaanse ekonomie bydra. Shell gaan Suid-Afrika se Bruto Binnelandse Produk met 3,3% laat styg. ‘n Mens wonder waar dié syfers vandaankom. ‘n Openbare debat, waar elke lid van die publiek vreesloos vrae aan enige van die partye kan vra, is die enigste oplossing om onduidelikhede uit die weg te ruim. Kom ons kyk wat die toekoms oplewer…

Stryd om toegang tot inligting nou in die hooggeregshof

9 Jun

Stryd om toegang tot inligting nou in die hooggeregshof.

Stryd om toegang tot inligting nou in die hooggeregshof

9 Jun

Die Vaal Environment Justice Alliance (Veja) is nou in die hooggeregshof in JOhannesburg om ArcelorMittal se Meesterplan vir die herstel van die omgewing in Vanderbijlpark en Vereeniging te probeer kry.
Dié nywerheidsreus weier om ‘n kopie van sy Meesterplan vir die herstel van die omgewing in Vanderbijlpark en Vereeniging aan dié NRO beskikbaar te stel, omdat dit glo “onwetenskaplik en uitgedien” is.
Adv. Steven Budlender het gesê Veja is ‘n waghond vir die omgewing en moet toegang kry tot Amsa se meesterplan (wat reeds in 2003) opgestel is, om te sien of Amsa by sy beloftes hou.
Veja het twee jaar gelede die Wet op die Bevordering van Toegang tot inligting gebruik om ‘n kopie van Amsa se meesterplan en alle vorderingsverslae te kry. Amsa het dit geweier omdat hulle glo meen die regering is die reguleerders en nie Veja nie.
Adv. Chris Loxton, namens Amsa, het aangevoer die Meesterplan vir die omgewing is nie meer relevant nie.
Verlede jaar het Veja aansoek gedoen om inligting te kry oor Amsa se stortingsterrein waarop giftige stowwe gestort is.Veja wil ook probeer uitvind of Amsa by sy permitte vir die vrystel van gasse in die lug hou.
Veja sê hy verteenwoordige verskeie gemeenskappe in die Vaaldriehoek en dit is sy grondwetlike reg om die dokumente te kry.
“Veja moet die vorderingsverslae bestudeer om te sien of Amsa wetgewing ingevolge die Nasionale Omgewingsbestuurswet en die Waterwet (Nema) nakom,”, het Samson Mokoena, koördineerder van Veja gesê.
Mokoena het gesê dit is die inwoners van die Vaaldriehoek se reg om te weet wat dié nywerheidsreus in hul omgewing doen en hoe dit die mense se gesondheid beïnvloed. “As lede van die gemeenskap verstaan ons nie waarom Amsa, wat daarop roem dat hulle verantwoordelike korporatiewe burgers is, nie sy omgewingsplanne met ons wil deel nie.”
Veja is nou in die hof om Amsa te dwing om deursigtig te wees.
Robyn Hugo, prokureur by die Sentrum vir Omgewingsreg, het gesê hierdie saak is van uiterste belang omdat dit ‘n regspresedent kan skep. Maatskappye soos Amsa is verantwoordbaar teenoor die gemeenskappe waarbinne hulle werk. Gemeenskappe het die reg om te weet hoe dié werksaamhede hul gesondheid beïnvloed en of die maatskappy binne die wet optree.”
Themba Hlengani, Amsa se woordvoerder, het gesê die saak is nou sub judice en daarom gaan dié nywerheidsreus nie kommentaar daarop lewer nie.
*Amsa het reeds in 2000 (onder groot druk van die gemeenskap) begin met die opstel van ‘n meesterplan vir die herstel van die omgewing en destyds belowe hy het R1miljard opsygesit vir die rehabilitasie van die grondwater, sy omstrede stortingsdam 10 én sy stortingsterrein. .
Uitspraak in die saak is voorbehou.

While CoAL waits for WUL for Makhado..now this..

6 Apr

Coal of Africa(CoAL) Limited was downgraded to “hold” at Investec (CZA)
April 3rd, 2013 – writes Jeff Wilder
Coal of Africa Limited(CoAL) (LON: CZA) was downgraded by analysts at Investec to a “hold” rating in a research report issued to clients and investors on Wednesday, StockRatingsNetwork reports. They currently have a $0.24 (16 GBX) price target on the stock, down from their previous price target of $0.56 (37 GBX).
Shares of Coal of Africa Limited (LON: CZA) opened at 14.6875 on Wednesday. Coal of Africa Limited has a one year low of GBX 10.263 and a one year high of GBX 63.721. The stock’s 50-day moving average is currently GBX 16.83.

CoAL’s share price in South Africa fell to R1,90 on Friday, 4 April

Eenkant

CoAL soek water

31 Mar
Feitlik die hele die Limpoporivierkom is onder prospekteeraansoeke. Hierdie foto van Tshipise en die Limpopokom is in Januarie vanjaar geneem. 
Foto:Elise Tempelhoff

Feitlik die hele die Limpoporivierkom is onder prospekteeraansoeke. Hierdie foto van Tshipise en die Limpopokom is in Januarie vanjaar geneem. Foto:Elise Tempelhoff

CoAL soek water in die Limpopokom…
by Elise Tempelhoff

Groot dele van die Limpoporivierkom is in Coal of Africa se visier. Hier is die deel van die Soutpansberg by Tshipise. In die gebied wes van Tshipise lê van die rykste kookssteenkoolvelde ter wêreld. Dit is nog nooit gemyn nie, weens ‘n gebrek aan water in die gebied.
Foto: Elise Tempelhoff
Coal of Africa (CoAL) wil in Oktober met sy Makhado-myn aan die noordelike hange van die Soutpansberg te begin.
Dié myngroep het in 2009 in omstredenheid beland toe hy by sy Vele-myn langs Mapungubwe sonder ‘n waterlisensie of omgewingstoestemming oopgemaak het. Dié myn was vir tien maande tóé en dit het die myngroep duur te staan gekom deurdat sy aandeelprys skerp geval het (en trouens nog nooit herstel het nie).
Toe kom CoAL in 2010 en hy boor ‘n wateraar aan die noordelike hange van die Soutpansberg tydens prospektering oop.
Die maatskappye sukkel nou reeds die afgelope net meer as twee jaar om sy Makhado-projek aan die gang te kry. En nou doen hy aansoek om ‘n waterlisensie vir Makhado.
Verskeie nie-regeringsorganisasies en enkelinge het beswaarskrifte by die departement van waterwese ingehandig teen dié aansoek.
Díé lywigste beswaarskrif, Objection to Coal of Africa’s Intergrated Wateruse Licence Application, is onderteken deur die Makhado-aksiegroep, die Mudimelli-gemeenskap, Red ons Limpoporivier van Steenkoolmyne, die Gaia Stigting en Dzumo la Mupo.
Dr. Marika van der Walt, waterregsgeleerde wat die beswaarskrif namens die groepe opgestel het, het gesê die regering kan nie CoAL se aansoek in isolasie oorweeg nie omdat dit “maar net die ore van die seekoei” is.
Gemeenskappe, bewaringsorganisasies en omgewingsbewustes het in ’n beswaarskrif gesê daar is nie genoeg water in die droë Limpoporiviervallei vir mense, diere, die ekostelsel én CoAL se beoogde steenkoolmyne nie.
Die hele Limpoporivierkom, waarin van die land se waardevolste steenkoolneerslae is, is tans in die visier van verskeie plaaslike en oorsese myngroepe.
Die rede waarom dié minerale rykdom nog nooit ontgin is nie, is juis weens die gebrek aan water in die gebied.
In die beswaarskrif sê die Mudimelli-gemeenskap, wat reg langs die beoogde oopgroefmyn woon, hulle is nooit deur CoAL geraadpleeg nie. Dié gemeenskap is besorgd oor hul ondergrondse water wat deur die mynboubedrywighede vernietig gaan word. Dzumo la Mupo (Stem van die Natuur), wat afhanklik is van die water in die Nzheleledam-en rivier, sê in hul reaksie hulle is ook nooit deur CoAL geraadpleeg nie.
Liz Hoskin van die Gaia-Stigting, ’n internasionale bewaringsorganisasie, het gesê CoAL moet aan die Venda-gemeenskappe verduidelik hoe hulle sonder hul rivier- en ondergrondse water moet voortbestaan. Volgens Hoskin is daar nie genoeg water in die streek om CoAL se Makhado-myn en al sy toekomstige beoogde myne te onderhou terwyl mense ook hier probeer oorleef nie.
Volgens CoAL se aansoek vir ’n waterlisensie, wil dié Australiese myngroep, “nuwe water” vir die Nzhelelerivier en -dam skep deur uitheemse bome uit te haal en ’n stukkende kanaal te herstel waardeur water verlore gaan.
Hierop sê Van der Walt CoAL kan nie aanspraak maak op “nuwe water” nie omdat dít ingevolge die Nasionale Waterwet aan die mense en die ekologiese reserwe van die rivier behoort. Laasgenoemde is nog nooit vasgestel nie.
CoAL het in reaksie op die beswaarskrif gesê dié myngroep sal voortgaan om met alle gemeenskappe saam te werk.
Nou wag almal in spanning op die departement van waterwese se besluit. Wanneer die besluit geneem gaan word, is onseker, maar dit sal binnekort wees.
Elise Tempelhoff | March 31, 2013 at 8:06 pm | Categories: Uncategorized | URL: http://wp.me/p2PDpg-gT
Comment
See all comments
Like

Image

Mtunzini veg voort…

10 Feb

As Tronox/Exxaro dit regkry om die sandduine by Mtunzini vir titaan te myn, sal geen gemeenskap dit in die toekoms waag om enige myn ‘n hofstryd aan te sê nie.

Só meen het die Mtunzini Bewaria(MB) nadat dié gemeenskap onlangs bloedneus in die hooggeregshof in Durban gekry het. Die Bewaria het die hooggeregshof genader om Tronox/Exxaro te keer om sy sandmyn te begin bou voordat die myngroep nie eers die gebied gehersoneer het nie. Tronox het nog nie eers ‘n waterlisensie nie en die myngroep begin reeds voorbereidings vir sy myn tref. Dalk weet hy iets wat die res van Suid-Afrika nie weet nie.

Die MB het gesê hy meen hy het baie goeie gronde om teen Regter Rashid Vahed van die Durbanse Hooggeregshof se onlangs uitspraak te appelleer. Die Bewarea apelleer ook teen die kostebevel wat Vahed teen MB gemaak het.

Die MB het in Oktober verlede jaar ‘n dringende aansoek in die hooggeregshof gebring dat Tronox/Exxaro gekeer moet word om sy Fairbreeze -myn in die sandduine by Mtunzini te begin, voordat die grond nie gehersoneer is nie.

Vahed het egter aangevoer Tronox het nie nodig om die grond te hersoneer nie, omdat dié myngroep hul mineraleregte reeds in 1991 ontvang het en dat hy nie onderhewig is aan nuwe wetgewing nie. Dis vreemd.

MB sê egter die Grondwet wat in 1996 in werking gekom het en die Wet op die Ontwikkeling van Minerale en Pretroleum Hulpbronne (2002) het die Mineralewet van 1991 vervang.

Vahed het MB daarop beveel om die multinasionale maatskappy, Tronox, se regskostes ook te betaal.

MB sê die kostebevel is vir hom “’n groot bekommernis” en dat dit implikasies vir die burgerlike gemeenskap inhou. Wie gaan dit nou waag om enige multi-nasionale maatskappy hof toe te neem?

Volgens MB hou dit ook groot implikasies in vir toekomstige beplanning van grond in die land.

As Tronox toegelaat word om voor te gaan, sal 8 reuse vleie in die gebied vernietig word.

Die MB dring tans ook by die s die LUR vir Landbou en Omgewingsake in KwaZulu Natal daarop aan dat Tronox ‘n volledige omgewingsimpakstudie doen voordat hy vir ‘n mynlisensie aansoek doen. Die LUR het glo toestemmin gegee dat Tronox/Exxaro net ‘n basiese omgewingstudie (Basic Assessment) doen. Dit is ook besodner vreemd, omdat Tronox/Exxaro se beoogde myn in ‘n baie sensitiewe gebied geleë is.

Inwoners van Mtunzini is lankal op die oorlogspad oor Tronox, ’n Amerikaanse maatskappy met ’n bedenklike omgewingsgeskiedenis. Tronox het twee jaar gelede ‘n transaksie met Exxaro aangegaan om namens dié Suid-Afrikaanse mynreus dié dorpie se duinesand te myn. Exxaro bou glo die myn en Tronox gaan die titaan uithaal.
Me. Barbara Chedzey, voorsitter van die Mtunzini Conservancy (MC), sê inwoners van dié dorpie aan die KwaZulu-Natalse noordkus is “hewig ontsteld” oor die rol wat Tronox nou by Mtunzini wil speel.
Tronox het in Februarie 2011 ontstaan nadat die Kerr-McGee Corporation homself in Amerika laat likwideer het toe die Environmental Protection Agency (EPA) etlike miljarde dollars van dié maatskappy geeïs het weens erge omgewingsoortredings. Kerr-McGee is daaraan skuldig bevind dat hy duisende gebiede in 22 deelstate in Amerika besoedel het met onder meer radioaktiewe afval. Van dié afval is in die Coloradorivier gestort.
Chedzey het gesê dit is onaanvaarbaar dat ’n maatskappy soos Tronox nou sy verwoestingswerk by Mtunzini wil voortsit.
Die Wildlife and Environment Association of South Africa (Wessa) en Coastwatch sê hulle is gekant teen die voorgenome myn omdat dit die biodiversiteit van KwaZulu-Natal se noordkus onherstelbaar gaan beskadig.
Die MC het appèl aangeteken teen Exxaro se omgewingplan vir die sandmyn omdat dit net ’n breë raamwerk (Basic Assess­ment) bevat van wat beoog word.
Die MC dring daarop aan dat Exxaro ’n behoorlike omgewingsimpakstudie doen. “ ’n Mens stel ’n breë omgewingsraamwerk op as jy ’n selfoonmas wil oprig, nie as jy met ’n massiewe myn wil begin nie,” het Chedzy gesê.
Mnr. Hilton Atkinson, Exxaro se woordvoerder, het gesê as alles volgens plan verloop, sal Tronox die sandmyn by Fairbreeze behartig. Hy het vroeër gesê Exxaro beplan om in 2013 met die Fairbreeze-myn by Mtunzini te begin.

Die Limpoporivier in sy volle glorie

4 Feb
Inwoners van Mohambe in die Gasa-provinsie juig oor sakke droë bone wat die SA lugmag en die vloot by hulle afgelewer het. Foto: Elise Tempelhoff

Inwoners van Mohambe in die Gasa-provinsie juig oor sakke droë bone wat die SA lugmag en die vloot by hulle afgelewer het. Foto: Elise Tempelhoff

'n Teerpad in die pad van die Limpopo

‘n Teerpad in die pad van die Limpopo

....onder water.

….onder water.

Die vol Limpoporivier kronkel deur die Gasa-provinsie in Mosambiek. Foto:Elise Tempelhoff

Die vol Limpoporivier kronkel deur die Gasa-provinsie in Mosambiek. Foto:Elise Tempelhoff[/caption]

Die Limpoprivier het die afgelope twee weke oor sy walle gebars en oor sy reuse-vloedvlakte gevloei. Dit het die lewens van 39 inwoners van Mosambiek geeïs en tussen 150 000 en 200 000 mense dakloos gelaat. Honderde stuks vee het ook verdrink.
Die “vloed” wat dikwels in ‘n negatiewe sin gesien word, is ‘n doodnatuurlike verskynsel. Dit móét gebeur, want die aarde is ‘n lewende organisme met siklusse. Dis byna soos om asem te haal. Die rivier moet in vloed kom om hom skoon te spoel. Volgens prof. Kobus van der Walt, omgewingskundige van die Potchefstroomse Universiteit van Noordwes(NWU), is dit “byna soos ‘n toilet” wat spoel.
En tydens die vloed word voedingstowwe ook op die vloedvlaktes neergelê. Dit maak die vloedvlaktes baie vrugbaar en mense plant hul mielies, suikerriet en deesdae selfs rys daarin. Dit het hierdie keer wéér weggespoel, soos al die jare tevore. En meer nog, ‘n groep Chinese wat besig is om reuse ryslande suid van Xai-Xai te begin, het al hul infrastruktuur verloor. Dit beloop glo miljoene.
Die rivier was die afgelope dekade byna drie of vier keer in vloed. Twee keer was die vloed hewig, nóú en in 2000.
Elke keer as die rivier in vloed is, word mense van huise se dakke of uit bome gered. Elke keer is daar ook lewensverlies en rampspanne wat Mosambiek toe vlieg om mense uit oorstroomde dorpe (meestal, elke keer Chokwe) te gaan red en kos te gaan aflaai.
‘n Natuurverskynsel word dan skielik ‘n ramp: omdat mense woon waar hulle nie veronderstel is om te woon nie. Die mense verloor als: hul vee, hul huise en hul landerye. Hulle het niks oor nie en die wêreld moet help. Meer as ‘n honderd hulporganisasies is tans besig om ‘n humanitêre krisis te probeer afweer.
‘n Mens voel byna skuldig om te sê dit kos belastingbetalers elke keer etlike miljoene om hulp te verleen.
Die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag (SANW) noem dit gesamentlike operasies. Volgens die SANW se jongste jaarverslag(JV of Joint Ventures) het hy verlede jaar R42miljoen aan sulke operasies bestee. Die SANW was baie verontwaardig toe ek navraag doen oor hoeveel die huidige operasie kos, want hoe kan ek die “redding van menselewens in geldwaarde omsit”? En hoe meer ek probeer verduidelik dat hierdie soort reddingsoperasies in ‘n groot mate voorkombaar is as mense hul vestigingspatroon verander, hoe meer is ek verkwalik.
Ek was op 30 Januarie saam met die Suid-Afrikaanse Lugmag in Chibuto en wat ek uit die lug gesien het, was ‘n asemrowende natuurwonder: ‘n massiewe rivier wat sy vloedvlakte voed.
Vanuit die lug het ons ook stukkende paaie en kanale gesien, huise waarvan die dakke net-net uitsteek, kragpale wat meegesleur is en versuipte mielies, suikerriet en ryslande. En hier en daar was “vlugtelingkampe” op droë grond.
Die SANW, wat vanaf “‘n eiland” opereer, omdat Chibuto, sowat 35km suidoos van Chokwe ook deur vloedvlaktes en die Limpopo omring is, het sedert verlede Vrydag 150ton kos, hope klere, tydelike toilette, matrasse en komberse na die “vlugtelingkampe” gevlieg.
Dit het my weer ‘n trotse Suid-Afrikaner gemaak om te sien hoe 80 SANW –lede geen moeite, ongerief of tyd ontsien, om hul medemens se lyding te help verlig nie. Die SANW was die spil waarom die hulverleningsoperasie gedraai het. Met sy 2 Oryx-helikopters het die SANW (wat ook uit lede van die vloot en lugmag, asook gesondheidsdienste) bestaan, saam met die Rooikruis, USAID, die Wêreldvoedselprogram, Gift of the Givers en vele ander gewerk en gehelp met die verspreiding van hulp-en lewensmiddels.
Die Instituut vir Rampbestuur in Mosambiek het gesê hulle het nou met ‘n veldtog begin om mense te ontmoedig om na hul huise in die vloedvlakte terug te trek. Stadig maar seker, kom die dus boodskap deur.
Prof. Dewald van Niekerk, direkteur van die Afrikasentrum vir Rampbestuur by die NWU, sê as ‘n mens klimaatsverandering in ag neem, gaan die Limpoporivier in die toekoms méér dikwels oor sy walle stroom en groter vloede veroorsaak.
Dit is ook een van die (indien nie dié) armste lande in die wêreld. Dít na jare van burgeroorloë en natuurrampe. As dit nie die binneland is wat oorstroom nie, is dit siklone (vanuit die Mosambiekkanaal tussen dié land en Madagaskar) wat die ooskus van Mosambiek teister.

Kortliks oor die Limpopo:
Dié rivier ontspring in die sentrale deel van Suidelike Afrika. Dit is naas die Zambezi die tweede grootste rivier wat in die Indiese Oseaan uitmond. Al Suid-Afrika se riviere, buiten die Vaalrivier, wat in Mpumalanga ontspring, vloei deur Mosambiek see toe. Dié land is een van die kwesbaarste lande wat klimaatsverandering betref.
Dit is ook een van die (indien nie dié) armste lande in die wêreld. Dít na jare van burgeroorloë en natuurrampe. As dit nie die binneland is wat oorstroom nie, is dit siklone (vanuit die Mosambiekkanaal tussen dié land en Madagaskar) wat die ooskus van Mosambiek teister.
Limpopo beteken watervalle in Zulu, Xhosa, Siswati en Ndebele.
Die rivier is sowat 1,750km lank en sy opvangsgebied is 415 000 vk.km
Waar die Maricorivier en die Krokodil bymekaar kom(in die weste), word hy die Limpopo genoem.
Die Notwane is een van sy hoofsytakke. Dié rivier ontspring in die Kalahari in Botswana en loop in ‘n noordoostelike rigting. Die Olifantsrivier (waarvan die opvangsgebied in Mpumalanga feitlik opgemyn word vir steenkool) is die grootste sytak. Die Limpopo se ander sytakke is onder meer die Sashe, Mzingwabe, Mwenezi en Luvuvhu, asook die Nwanedi.

Volgens dokumente is daar 1 900 myne in die hele Limpopo-opvangsgebied en 1 700 verlate myne. Die rivier word dus mishandel en misbruik in sy opvangsgebied.